ΚΟΥΒΕΝΤΙΑΖΟΝΤΑΣ ΜΕ ΤΟ ΘΕΜΙΣΤΟΚΛΗ

Ο Θεμιστοκλής υπήρξε ο άνθρωπος των μεγάλων οραματισμών. Διέθετε διεισδυτικό και εφευρετικό νου, ευρύτητα πνεύματος και ετοιμότητα λόγου, και πρώτος αυτός επρόβλεψε ότι η δημιουργία ενός ευνοϊκού επιχειρηματικού κλίματος αποτελούσε προϋπόθεση για την ταχεία οικονομική ανάπτυξη του Πειραιά, την κοινωνική και πολιτιστική αναβάθμιση της Αττικής και τη δημιουργία ενός ισχυρού και ανεξάρτητου κράτους. Ο Θεμιστοκλής επίσης είχε το σπάνιο για την εποχή του χάρισμα, να διακρίνεται παράλληλα, τόσο για το πολιτικό του κριτήριο όσο και για την επιχειρηματική του οξυδέρκεια. Χαρακτηριστικές είναι οι εξής τέσσερις οικονομικές επιλογές του, που διαδραμάτισαν αποφασιστικό ρόλο στη νίκη της Σαλαμίνας, στην αποφυγή δηλ. της υποδούλωσης της Ελλάδας στους Πέρσες εισβολείς. 1) Μετά τη μάχη του Μαραθώνα προώθησε και πέτυχε την έγκριση από τους Αθηναίους ενός ψηφίσματος, που καθόριζε ότι τα έσοδα από τα μεταλλεία του Λαυρίου δε θα μοιράζονταν πλέον για κατανάλωση ανάμεσα στους πολίτες, αλλά θα επενδύονταν είτε για την κατασκευή πολεμικών πλοίων και την αντιμετώπιση ενδεχόμενης επίθεσης του εχθρού, είτε στο χώρο της εμπορικής ναυτιλίας. 2) Προκειμένου να επιταχύνει την οικονομική ανάπτυξη του Πειραιά, απηύθυνε πρόσκληση προς όλους τους ξένους επιχειρηματίες, κεφαλαιούχους, τεχνίτες και ναυτικούς, Έλληνες και αλλοδαπούς (Φοίνικες, Αιγυπτίους, Σύριους κ.ά.) να εγκατασταθούν στο επίνειο της Αθήνας, θεσπίζοντας και τα αναγκαία επενδυτικά κίνητρα. 3) Αντί να διαμορφώνει την οικονομική του πολιτική, συνεργαζόμενος με τους σοφούς της εποχής του, όπως κάνουν οι σημερινοί κυβερνήτες, που στηρίζονται σχεδόν αποκλειστικά στους πανεπιστημιακούς δασκάλους και τεχνοκράτες, διατηρούσε στενούς δεσμούς και δημιουργικό διάλογο με τον επιχειρηματικό κόσμο, τα δίκαια αιτήματα του οποίου ικανοποιούσε πάντοτε, σχεδόν αυθημερόν. 4) Για τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας των παραγόμενων στην Αττική προϊόντων, αντί να μεταφέρει τα αθηναϊκά εργοστάσια στις χώρες χαμηλών ημερομισθίων, όπως κάνουν σήμερα οι μεγάλες βιομηχανικές χώρες, Γαλλία, Γερμανία, Ιαπωνία, κ.ά., έκανε ακριβώς το αντίθετο, με την ανοχή βέβαια του τότε κοινωνικού συστήματος: έφερνε στην Αθήνα εργάτες-δούλους από τη Σκυθία, τη Φρυγία κ.ά., ανθρώπους κατά κανόνα άξεστους, που ζούσαν σε μια ημιάγρια κατάσταση και τους εκπαίδευε, ενώ παράλληλα τους μόρφωνε και τους εκπολίτιζε. Για όλα αυτά τα χαρίσματα και όλες αυτές τις ικανότητες, δίκαια θεωρείται ο Θεμιστοκλής ο πρώτος μεγάλος οικονομολόγος και μια φωτεινή πολιτική διάνοια της αρχαιότητας, ο πρώτος που πίστεψε στην ανάγκη μιας μακροπρόθεσμης οικονομικής πολιτικής με σαφείς στόχους ισονομίας και συγκεκριμένα μέσα. (Από τον πρόλογο της έκδοσης)