ΙΣΤΟΡΙΚΑΙ ΑΝΑΜΝΗΣΕΙΣ

Ένας Κωνσταντινουπολίτης αρχίζει να γνωρίζει την ζωή παιδάριο με την μυστική ετοιμασία του Αγώνα· περνάει την εφηβεία του στην υπηρεσία του και ανδρώνεται στα χρόνια της βασιλείας. Όταν αισθάνεται αρκετά ώριμος επιχειρεί να ανασυνθέσει το παρελθόν σε ένα έργο με τον αφιλόδοξο τίτλο "Ιστορικαί Αναμνήσεις". Είναι προικισμένος με αξιόλογες αρετές για το εγχείρημα αυτό: έχει μεριμνήσει ώστε να συγκεντρώσει έγκαιρα την τεκμηρίωσή του· αρχίζει και γράφει αρκετά ενωρίς και προοδευτικά· συμβουλεύεται τρίτους για να διακριβώσει την αλήθεια, εκεί όπου αμφιβάλλει· επεξεργάζεται σε επανειλημμένες παρουσιάσεις το κείμενό του. Δείχνει, τέλος, ιδιαίτερη επιμέλεια για το ύφος, διαβάζοντας μεγαλόφωνα το χειρόγραφο. Η κυριότερη όμως αρετή του είναι πως έχει την ικανότητα να συνθέτει, με τον δικό του όμως τρόπο. Έτσι, μέσα από μια επιμελώς ατημέλητη αφήγηση, προβάλλει ένα κείμενο προικισμένο με τα πλεονεκτήματα ενός ιστορικού έργου και αμέτοχο από τα μειονεκτήματα του είδους. Η ιδιομορφία αυτή επιτρέπει στον Δραγούμη να παίξει ένα παιγνίδι με τον αναγνώστη. Τον ειδοποιεί πως πρέπει να πλησιάσει το έργο του με έναν ορισμένο τρόπο. Το κείμενο λοιπόν αποκτάει ένα πρόσθετο θέλγητρο: το ήθος του συγγραφέα σε συνδυασμό με το ύφος του τον καλούν να διαβάσει σωστά τον χαρακτήρα μιας εποχής.